Srčane mane nažalost i danas predstavljaju objektivnu teškoću u ranom ultrazvučnom prepoznavanju tokom nadzora trudnoće.

Srce je maleni dinamični organ koji je smešten u grudnom košu fetusa i zauzima 30-50% njegovg volumena. Otežanu dijagnostiku predstavlja dinamičko pomeranje deteta kao i u zadnjem trećem tromesečju osifikacija rebara koja time otežava pogled u strukture fetalnog srca.
Srce je maleni organ (npr. njegova veličina u 18. nedelji  trudnoće je 1-2 cm) sa brojnim strukturama smeštenih na malom područiju.

Prvi otkucaji srca fetusa mogu se zabežiti pomoću vaginalne sonde između 4. i 5. nedelje gestacije. Primenom transvaginalne tehnike kod pojedinih fetusa može se prikazati presek kroz četiri srčane komore već u 11. nedelji, a kod svih fetusa tokom 13. nedelje gestacije.

Strukturne anomalije srca i velikih krvnih sudova relativno su često zastupljene u populaciji, sa pojavom od 8 do 9 na 1000 živorođene dece.
Upravo zbog toga, danas napretkom tehnologije i umećem pretraživača, fetalna ehokardiografija postala je sastavni deo savremene perinatologije.
Ona nam omogućuje procenu struktura i funkciju fetalnog kardiovaskularnog sistema, time i prognozu ploda, ishod trudnoće, kao i ocenu moguće postnatalne intervencije.

Tablica 1. Indikacije za fetusnu ehokardiografiju

Dvodimezionalnom ultrazvučnom slikom bilo transvaginalnim ili transabdominalnim putem ocenjujemo kvalitativne anatomske odnose, primenom obojenog i pulzirajućeg doplera pristupamo oceni funkcionalnog stanja fetalnog kardiovaskularnog sistema, dok se uvođenjem trodimenzionalne tehnologije omogućuje još jasnija ocena fetalnog srca u svim presecima.

Gotovo pola obolelih fetusa ima druge pridružene strukturalne deformacije  i/Ili pridruženi poremećaj broja hromosoma (hromosomske anomalije, primer Downov sindrom, Turnerov ili Edwardsov sindrom).

Upravo otkrivanje fetusa s mogućom srčanom greškom i njegova daljnja evaluacija doprinosi značaju primene fetalne ehokardiografije.
Uzrok nastajanja srčanih grešaka još uvek nije razjašnjen, smatra se da su prirođene srčane greške rezultat delovanja različitih faktora između 8 i 60 dana embrionalnog razvića.
Formiranje srca tokom embrionalnog razvoja je izrazito kompleksno i završava tokom osme nedelje trudnoće kada se formira primitivan aortalni luk.

Vrednost fetalne ehokardiografije, posebno rane, u suvremenom nadzoru trudnoće ne leži samo u ranom otkrivanju fetusa s prirođenom srčanom greškom, već i u indirektnoj mogućnosti odabira što ranije adekvatne terapije, vođenju trudnoće i porođaja.

Autor: Prim. dr.sc. Ulla Marton / Poliklinika „dr Marton“, A.Hebranga 20, Zagreb